Een gewaardeerd tussendoortje – een ongekend perspectief

Prachtige beelden glijden in vogelvlucht voorbij. Een ultralichte camera bevestigd op de rug van een brandgans toont ons Europa vanuit een ongekend perspectief. Venetië, de kliffen van Dover, de Hollandse bollenvelden: het is alsof je zelf over de aarde scheert. Een duikende visarend, de vlucht van een zwaluw, een koppel ooievaars dat elkaar na lange tijd begroet. Het is werkelijk genieten, zó schitterend in beeld gebracht. De indrukwekkende beelden worden vergezeld door een gedragen commentaarstem.

Het is die stem die op een gegeven moment mijn aandacht van de beelden afleidt. “De arend is keihard op zijn nummer gezet door een ordinaire kraai.” Jemig zeg, daar rollen de nodige vooroordelen ongevraagd de huiskamer binnen. “Ze vertrouwen op hun navigatiesysteem.” Goh, zou een vogel dat ook zo ervaren? Alsof ook vogels afhankelijk zijn van een TomTom?! Vogels nemen de wereld zintuiglijk anders waar dan wij. “De gevonden veertjes vormen een gerieflijke stoffering van hun nest” en “Ze zijn er perfect op gekleed.” Nu begint het hilarisch te worden. “Ze hebben een afspraak en ze moeten op tijd komen.”

Ik zie de helft van de beelden niet meer want ik zit driftig mee te pennen. Het is ongelooflijk hoe het perspectief van de mens zonder enige terughoudendheid op de in beeld gebrachte vogels wordt geprojecteerd. Sommige opmerkingen zijn in mijn ogen extremer dan ander commentaar. Maar, zo bedenk ik me, misschien is ál het commentaar wel even wezensvreemd. “Ze perfectioneren hun dans” vind ik zo gek niet klinken, want dat komt overeen met hoe ík naar de baltsende pelikanen kijk die maar blijven springen en “hun best doen”. Dat ik dit commentaar minder wezensvreemd vind, komt omdat in deze het perspectief van de commentator overeen komt met dat van mijzelf…

Dat is best wel heftig om me te realiseren. Hoe vaak ben ik mij er niet van bewust, dat het gegeven commentaar mij volkomen vanzelfsprekend lijkt, terwijl het in wezen niet op het becommentarieerde slaat maar op mijzelf? En hoe vaak wordt daarmee mijn referentiekader bevestigd en versterkt, terwijl ik mij daarvan niet bewust ben?

Objectief waarnemen is wetenschappelijk gezien onmogelijk. Iedereen beschikt slechts over een beperkt aantal zintuigen, heeft sommige daarvan meer ontwikkeld dan andere, en neemt alles vanuit zijn eigen referentiekader waar. De bril waardoor je kijkt wordt gekleurd door alle eerdere ervaringen die je hebt opgedaan. Daaraan kun je je niet onttrekken, hoe je je best ook doet om ‘objectief’ te zijn. Maar om nou te zeggen dat voor een uitgehongerde ijsbeer “een ganzenjong een gewaardeerd tussendoortje vormt”?! Ik denk dat die ijsbeer daar anders tegenaan kijkt; dit lijkt me voor die ijsbeer een ongekend perspectief!

Ceciel Fruijtier, 30 oktober 2013

Ceciel Fruijtier onderneemt sinds 2007 vanuit haar bedrijf Fruijtier tekst&advies. Zij redigeert en herschrijft teksten die in de steigers staan, maar nog niet voor publicatie geschikt zijn. Zoals blogs, artikelen en beleidsstukken. Daarnaast geeft zij tekstadvies en individuele schrijftrainingen. Als tekstredacteur stelt zij zich ten doel zinvolle informatie toegankelijk te maken, zodat die zijn weg in de wereld vindt.  www.zodatuwboodschapoverkomt.nl

Leave a Comment