De geest is als een valscherm;
hij werkt pas wanneer hij open is.

Deze pakkende titel is afkomstig van mijn scheurkalender. Het betreft een citaat van Orson Welles, Amerikaans filmmaker 1915-1985. Goed gevonden, dacht ik in eerste instantie. Geestig! Maar realiseerde ik mij: ik ben het er niet mee eens. De geest werkt immers altijd, ook wanneer wij ons daar niet bewust van zijn. Zo toont recent onderzoek dat de geest ook als wij slapen druk aan het werk is.

Evenals een valscherm, kan een openstaande geest zich ontwikkelen. Dat is denk ik het doel waarmee wij op aarde zijn. Zo bezien dient de geest, net als het valscherm, pas zijn doel wanneer hij openstaat. Hoewel ook een dichtgeklapt valscherm een doel dient! Namelijk: een veiligheidswaarborging.

Laat dat nou net zijn waarom velen hun geest gesloten houden: zij denken zich daarmee veiligheid te verschaffen. De veiligheid van het bekende en het vertrouwde. Zo is het en niet anders. Maar daar zit denk ik dan toch net dat kleine verschil tussen geest en valscherm: een gesloten valscherm kan inderdaad als waarborging voor veiligheid dienen, maar een gesloten geest verschaft schijnveiligheid.

Dat brengt grote risico’s met zich mee. Vasthouden aan valse zekerheden is een verzekering voor een pijnlijke val de diepte in. Ai. Wat ben ik al pijnlijk vaak gevallen. Best diep. Hoe voorkom ik een volgende keer? De geest lijkt een neiging te hebben zich af te sluiten voor wat ie niet begrijpt. Dat is misschien waarin ik mijn geest kan trainen: openstaan voor niet-begrijpen. Niet vasthouden maar loslaten.

Dat is lastig. Niet begrijpen voelt ongemakkelijk, onzeker. En het lijkt tegen onze natuur in te gaan, niet streven naar veiligheid en zekerheid. Maar zekerheden bestaan niet. Het enige dat zeker is, is dat we doodgaan en niet weten wanneer. Een openstaande geest kan dat moment, net als een openstaand valscherm, wellicht wat langer uitstellen. Niet loslaten, dat valscherm?!

Ceciel Fruijtier, 18 juni 2012, overdenking op de maandagmorgen

Ceciel Fruijtier onderneemt sinds 2007 vanuit haar bedrijf Fruijtier tekst&advies. Zij redigeert en herschrijft teksten die in de steigers staan, maar nog niet voor publicatie geschikt zijn. Daarnaast geeft zij tekstadvies en individuele schrijftrainingen. Als tekstredacteur stelt zij zich ten doel zinvolle informatie toegankelijk te maken, zodat die zijn weg in de wereld vindt.

Leave a Comment